ต๋ำนานประตูเมืองเชียงใหม่

ID: 
023
ประเภท: 
ค่าวจ๊อย
ทำนอง: 
พร้าวไกวใบ
หมวดหมู่: 
ตำนาน
สรุปเรื่องราว: 
บทประพันธ์ค่าวเรื่อง “ต๋ำนานประตู๋เมืองเชียงใหม่” กล่าวถึงประวัติของการสร้างเมืองเชียงใหม่ ซึ่งมีลักษณะการสร้างคล้ายกับสัดส่วนของมนุษย์ กล่าวคือมีหัว มีแขน มีขา มี ๕ ประตู ได้แก่ ๑. ประตูช้างเผือก ตั้งอยู่ทางทิศเหนือเป็นจุดรวมไพร่พลเพื่อเตรียมสู้รบยามเกิดศึกสงคราม ๒. ประตูท่าแพ ด้านซ้าย เปรียบเสมือนประตูแขน ขา เป็นประตูทางผ่านของเจ้าในสมัยนั้น และเป็นจุดค้าขายแลกเปลี่ยนข้าวของ ๓. ประตูสวนดอก ด้านขวา ที่ได้ชื่อว่าสวนดอกนั้นก็เพราะชายาของพระยากือนาชื่นชอบในการทำสวนดอกไม้ จึงมีสวนดอกไม้บริเวณนั้นมากมาย ๔. ประตูเชียงใหม่ อยู่ทิศใต้ เป็นประตูมงคลของบ้านเมือง ๕. ประตูสวนปรุง เป็นประตูที่ใช้เป็นทางผ่านของศพ สารานุกรมวัฒนธรรมไทยภาคเหนือ (๒๕๕๒) ให้ความหมาย “แจ่ง” ภาษาล้านนาหมายถึง มุม “แจ่งเวียง” คือป้อมปราการที่ตั้งบนกำแพงเมือง “แจ่งเวียงเชียงใหม่” คือมุมทั้ง ๔ ของเมืองเชียงใหม่ อันได้แก่ ๕.๑ แจ่งศรีภูมิ หรือไชยสรีภูมิ เป็นแจ่งแรกที่เริ่มสร้างตั้งอยู่ด้านตะวันออกเฉียงเหนือ ถือเป็นตำแหน่งศรีของเมือง ซึ่งชื่อนี้มีความหมายว่าเป็นชัยชนะ ๕.๒ แจ่งกะต๊ำ หรือขะท้ำ ตั้งอยู่ทิศตะวันออกเฉียงใต้ โดยชื่อหมายถึงเครื่องมือดักจับสัตว์น้ำ เนื่องจากแจ่งนี้เป็นบริเวณที่มีระดับต่ำ น้ำจากคูทุกด้านจะไหลรวมสู่คูเมืองด้านนี้ ทำให้มีปลาอุดมสมบูรณ์ ๕.๓ แจ่งกู่เฮือง ตั้งอยู่ทิศตะวันตกเฉียงใต้ ที่ได้ชื่อนี้เป็นเพราะเป็นที่ตั้งของกู่กระดูกของหมื่นเรือง ซึ่งในสมัยก่อนผู้มีเชื้อสายท้าวพระญาจะไม่ตั้งบ้านเรือนบริเวณนี้เพราะเป็นกาลกิณีเมือง ๕.๔ แจ่งหัวลิน ตั้งอยู่ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ เป็นพื้นที่สูงที่สุดในเมืองเชียงใหม่
Poem body PDF: 
Publisher: 
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, สำนักหอสมุด
Publisher.Place: 
เชียงใหม่
Contributor: 
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ , ผู้ให้ทุนสนับสนุน ผศ.หทัยวรรณ ไชยกุล ,ที่ปรึกษาด้านข้อมูล
Date created: 
2560
Format.IMT: 
Video/mp4, pdf
Rights: 
© มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
Rights Access: 
ท่านอาจจะบันทึกหรือพิมพ์รูปภาพเพื่อการวิจัยและการศึกษาค้นคว้า ถ้าท่านต้องการใช้สำหรับวัตถุประสงค์อื่นๆ ท่านต้องติดต่อสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เพื่อขออนุญาตใช้